Enerji etüdü nedir? Zorunluluk, süreç ve rapor
Enerji etüdü; tüketimin nerede, nasıl ve ne ölçüde gerçekleştiğini bilimsel ölçümlerle ortaya koyar ve her tasarruf fırsatını yatırım–geri ödeme hesabıyla raporlar. Yıllık tüketimi 1.000 TEP ve üzeri endüstriyel işletmeler ile eşiği aşan ticari ve kamu binaları için periyodik etüt yasal yükümlülüktür. A Class Enerji, kazanlar, tesisat-izolasyon, HVAC, basınçlı hava, chiller, soğutma kulesi, fırın/ocak, transformatörler, elektrik motorları ve aydınlatma dahil tüm sistemleri yerinde ölçer ve analiz eder.
Etüdümüzün kapsamı: A Class Enerji'nin enerji etüdü isteğe bağlı, tasarruf odaklı bir çalışmadır; Bakanlığa sunulan zorunlu etüdün yerine geçmez. Zorunlu etütten önce kayıpları ölçmek, önlemleri önceliklendirmek ve uygulama sonrası tasarrufu doğrulamak için kullanılır.
Enerji Etüdü Nedir?
Tesisinizin enerji tüketimini kalibrasyonlu cihazlarla bilimsel olarak ölçen, kayıpları kaynağında tespit eden ve her iyileştirme fırsatı için yatırım–geri ödeme analizi sunan kapsamlı mühendislik çalışmasıdır.
Bilimsel Ölçüm
Testo, Kane, Fluke kalibrasyonlu cihazlar. Varsayım değil, gerçek veri.
Sistem Bazlı Analiz
Kazan, basınçlı hava, motor, aydınlatma — her sistem ayrı ayrı.
Ekonomik Fizibilite
Her tasarruf için yatırım maliyeti ve geri ödeme süresi hesabı.
Yasal Uyum
5627 sayılı Kanun + EN 16247 + ISO 50001 uyumlu raporlama.
Etüdün Kapsamı
- Tesisin toplam enerji tüketim envanterinin çıkarılması
- Sistem bazlı verimlilik ölçümleri ve performans değerlendirmesi
- Isıl kayıpların termal kamera ile tespiti
- Elektriksel ölçümler: güç kalitesi, harmonik, yük profili
- Kaçak ve boşta çalışma kayıplarının belirlenmesi
- Her tasarruf fırsatı için yatırım–getiri analizi
Etüt Sonuç Raporu
- Tesisinizin enerji haritası ve tüketim dağılımı
- Önceliklendirilmiş aksiyon planı (en kısa geri ödemeden en uzuna)
- Her öneri için yatırım, tasarruf, geri ödeme süresi
- VAP hibe başvurusu için fizibilite verisi
- Uygulama sonrası doğrulama (M&V) planı
- EN 16247 yapısına uygun, yönetime sunulabilir etüt raporu
Ön Etüt ve Detaylı Etüt Farkı
Enerji etüdü iki aşamada yürütülür. Ön etüt, mevcut verilerle tüketimin nerede yoğunlaştığını gösterir; detaylı etüt, kalibrasyonlu ölçümlerle kayıpları kanıtlar ve her önlemi hesaplar.
Yasal yükümlülüğü olmayan ve ilk kez etüt yaptıracak bir tesis ön etütle başlayıp en büyük iki–üç sisteme odaklanan bir detaylı etütle devam edebilir. Yükümlü tesislerde ve VAP başvurusunda ise Bakanlığa iletilecek rapor detaylı etüt sonuçlarına dayanır; ölçüm kapsamı ve süre etüt maliyetini belirleyen ana kalemlerdir.
Enerji Etüdü Süreci
Keşiften raporlamaya kadar 5 adımlık sistematik yaklaşımımız
Keşif ve veri talebi
Tesisin üretim yapısını ve mevcut enerji verilerini toplarız. Fatura analizleri, ekipman listeleri ve proses akış şemaları incelenir.
Saha ölçümleri
Kalibrasyonlu cihazlarla tüm ölçümleri gerçekleştiririz. Baca gazı analizörü, termal kamera, güç analizörü ve ultrasonik debimetre ile yerinde veri toplarız.
Analiz ve modelleme
Toplanan verileri mühendislik hesaplamalarıyla analiz eder, kayıpları ve verimlilik fırsatlarını modelleriz. Her sistemin mevcut performansını referans değerlerle karşılaştırırız.
Raporlama
Bulguları, tasarruf fırsatlarını ve uygulama planını detaylı bir rapor halinde sunarız. Her önlem için yatırım maliyeti, yıllık tasarruf ve geri ödeme süresi hesaplanır.
Uygulama desteği
Uygulama sonrası izleme ve doğrulama yaparız. Gerçekleştirilen iyileştirmelerin beklenen tasarrufu sağlayıp sağlamadığını ölçümlerle kontrol ederiz.
Sistem Bazlı Enerji Etüdü Alanlarımız
Her sistemi ayrı ayrı analiz ederek bütüncül tasarruf fırsatları ortaya koyuyoruz
Kazanlar
Buhar ve sıcak su kazanlarında yanma verimi testi, baca gazı analizi, kondens yönetimi ve blöf oranı değerlendirmesi. Kazan veriminizi optimize ederek yakıt tüketimini düşürüyoruz.
Kazan Etüdü →İklimlendirme (HVAC)
Isıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinde enerji performans analizi. Klima santrallerinin, fan-coil ünitelerin ve hava dağıtım sistemlerinin verimlilik değerlendirmesi.
İklimlendirme Etüdü →Basınçlı Hava
Kompresör sistemlerinde spesifik enerji tüketimi, kaçak tespiti, basınç düşüşü analizi ve kısmi yük performansı ölçümü. Basınçlı hava maliyetlerinizi %20–40 azaltıyoruz.
Basınçlı Hava Etüdü →Chiller
Su soğutma gruplarında COP/EER ölçümü, kondenser ve evaporatör performans testi, soğutucu akışkan analizi ve kısmi yük değerlendirmesi.
Chiller Etüdü →Aydınlatma
Aydınlatma sistemlerinde lüks seviyesi ölçümü, enerji yoğunluğu analizi, LED dönüşüm fizibilitesi ve aydınlatma otomasyon potansiyeli değerlendirmesi.
Aydınlatma Etüdü →Elektrik Motorları
Endüstriyel motorlarda yük profili analizi, verimlilik sınıfı değerlendirmesi, değişken hız sürücüsü (VSD) fizibilitesi ve boşta çalışma kayıplarının tespiti.
Elektrik Motorları Etüdü →Etüt Kapsamı ve Sonuç Raporları
Sahada gerçekleştirdiğimiz ölçümler ve size sunduğumuz çıktılar
Ölçüm Kapsamı
- Elektriksel ölçümler: güç kalitesi ve harmonik analizi, akım/gerilim, motor yük profili
- Isıl ve proses ölçümleri: baca gazı, debi, basınç, sıcaklık ve termal görüntüleme
- Süreç analizi: kısmi yük, dur-kalklar, kaçaklar, verim kayıpları ve boşta çalışma
Sonuç Raporları
- Enerji haritası: tüm enerji türlerinin tüketim envanteri
- Önceliklendirilmiş aksiyon listesi: yatırım, yıllık tasarruf ve geri ödeme süresi
- Sistem bazlı rapor: ölçüm sonuçları, grafikler, fotoğraflar ve doğrulama planı
Enerji Etüdünün Yasal Dayanağı
5627 sayılı Kanun kapsamında zorunluluklar ve yükümlülükler
Yıllık tüketimi bu değere ulaşan endüstriyel işletmeler için çalışanlar arasından enerji yöneticisi görevlendirilmesi ve 4 yılda bir etüt zorunludur.
Ticari ve hizmet binalarında eşik 20.000 m² inşaat alanı veya 500 TEP; kamu binalarında 10.000 m² veya 250 TEP. Binalarda etüt periyodu 7 yıldır.
5627 Sayılı Kanun Yükümlülükleri
- Enerji yöneticisi görevlendirme (sanayide 1.000 TEP ve üzeri, çalışanlar arasından)
- EVESES sistemi üzerinden her yıl Mart sonuna kadar enerji tüketim bildirimi
- Periyodik enerji etüdü yaptırma (sanayide 4, binalarda 7 yılda bir)
- Etüt raporu ve uygulama planının Bakanlığa iletilmesi; önlemlerin izleyen 4 yıl içinde uygulanması
- TÜRKAK akrediteli kuruluş aracılığıyla TS EN ISO 50001 kurulumu ve belgelendirmesi (Yönetmelik md. 8/2)
A Class Enerji ile Uyum
Etüdümüz isteğe bağlıdır ve Bakanlığa sunulan zorunlu etüdün yerine geçmez; zorunlu etüt, Bakanlık yetki belgeli EVD şirketleri ya da işletmenizin etüt-proje sertifikalı personeli tarafından yapılır. Biz ölçüme dayalı kayıp tespiti, önlem bazlı tasarruf–yatırım–geri ödeme hesabı ve EN 16247 yapısına uygun raporla zorunlu etüde ve VAP ön fizibilitesine sağlam bir teknik taban hazırlarız.
Kimler İçin Zorunlu? Sanayi, Ticari Bina ve Kamu Binası Eşikleri
Periyodik enerji etüdü yükümlülüğü, Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik'in 9 ve 10. maddelerinde üç kesim için ayrı eşiklerle tanımlanır.
Eşik nasıl hesaplanır?
Yükümlülük, tesisin son üç yıla ait yıllık tüketimlerinin ortalamasına göre belirlenir; yeni kurulan bir tesiste ilk yıl tüketimi eşiğin iki katını aşarsa yükümlülük hemen başlar (Yönetmelik md. 9/6). Eşik, yalnız elektrik değil tüketilen bütün enerji türlerinin TEP toplamıdır:
| Elektrik | 0,000086 TEP/kWh |
| Doğalgaz | 0,000825 TEP/Sm³ |
| LPG | 1,099 TEP/t |
| Fuel Oil | 0,960 TEP/t |
| Taş Kömürü | 0,70 TEP/t |
| Motorin | 0,0008466 TEP/L |
Örnek: yılda 8.000.000 kWh elektrik (688 TEP) ve 400.000 Sm³ doğalgaz (330 TEP) tüketen bir tesis toplam 1.018 TEP ile eşiği aşar; yalnız elektrik faturasına bakan yönetim kapsam dışında olduğunu sanabilir. Tesisinizin değerini TEP hesaplama aracıyla hesaplayın.
2026 idari para cezaları
5627 sayılı Kanun md. 10'daki tutarlar, 2025 yeniden değerleme oranı (%25,49) ile Tebliğ 2026/1 (Resmî Gazete 31.12.2025) uyarınca 2026 için şöyledir:
- 648.635 ₺ — endüstriyel işletme ve bina sahibi/yönetiminin enerji yöneticisi, etüt ve benzeri yükümlülüklere (Kanun md. 7/1-a ve yönetmelik) aykırılığı ihtara rağmen 30 gün içinde gidermemesi (md. 10/1-a alt bent 8)
- 324.273 ₺ / 1.621.847 ₺ — istenen bilgilerin yanlış veya eksik verilmesi / hiç verilmemesi ya da yerinde inceleme imkânı tanınmaması (alt bent 2)
- 16.106 ₺ — diğer bilgilerin 30 gün içinde doğru ve gerektiği şekilde verilmemesi (alt bent 3)
Aynı fiilin bir yıl içinde tekrarında ceza iki kat uygulanır (md. 10/1-b). Kanun metni ve yükümlülük ayrıntıları için 5627 sayılı Kanun sayfamıza ve enerji yöneticisi zorunluluğu rehberine bakın.
Etüt Raporu Bakanlığa Nasıl İletilir, Sonrasında Ne Olur?
Etüt raporun teslimiyle bitmez; Yönetmelik md. 10 raporun Bakanlığa iletilmesini ve önlemlerin belirli sürede uygulanmasını ister.
Rapor ve uygulama planı
Detaylı etüt raporu, her önlem için tasarruf, yatırım ve geri ödeme süresini içeren uygulama planıyla birlikte tamamlanır. Rapor, Bakanlığın sanayi etüt rapor formatına uygun bölümlerle hazırlanır.
Bakanlığa iletim
Etüt raporu ve uygulama planı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına iletilir. Yıllık enerji tüketim bildirimi ise her yıl Mart sonuna kadar EVESES üzerinden yapılır; iki işlem birbirinden ayrıdır. Ayrıntılar için EVESES rehberimize bakın.
Önlemlerin uygulanması
Raporda belirlenen verimlilik önlemleri etüdü izleyen 4 yıl içinde uygulanır. Yatırım gerektiren önlemler için proje bedelinin en fazla %30'u oranında VAP desteğine başvurulabilir; 2027'den itibaren etüt raporu kapsamındaki projelerde %30, etüt dışı projelerde %25 uygulanır.
Doğrulama ve sonraki etüt
Uygulanan önlemlerin gerçek tasarrufu ölçümle doğrulanır ve bir sonraki periyodik etüt sanayide 4, binalarda 7 yıl sonra tekrarlanır. Enerji yöneticisi ayrılışı 15 iş günü içinde bildirilir, yeni görevlendirme 60 takvim günü içinde yapılır (md. 9/5).
Enerji Etüdünü Kim Yapabilir?
Bakanlığa iletilecek etüt, yetki ve sertifika şartlarını taşıyan kişi ve kuruluşlarca yapılır.
Yetkili EVD şirketi
Enerji verimliliği danışmanlık (EVD) şirketleri, Bakanlıktan aldıkları yetki belgesiyle sanayi ve/veya bina kapsamında etüt ve proje hizmeti verir. Yetki belgesi kapsama göre ayrılır; sanayi tesisinde etüt yaptıracak bir işletme, firmanın sanayi kapsamında yetkili olduğunu resmî listeden doğrulamalıdır. Yetkili kuruluşların güncel listesi Bakanlığın Enerji Verimliliği ve Çevre Dairesi (EVÇED) yetkilendirme sayfasında yayımlanır: evcedyetkilendirme.enerji.gov.tr.
Etüt-proje sertifikalı personel
Bakanlık veya yetkilendirilmiş kurumların eğitimini tamamlayıp sınavı geçen mühendisler sanayi ya da bina etüt-proje sertifikası alır. Sertifikalı personeli olan işletmeler etüdü kendi bünyelerinde de yürütebilir; bu durumda kalibrasyonlu ölçüm için dışarıdan destek almak yaygındır. Etüdü kimin yaptığından bağımsız olarak, rapor Bakanlık formatındaki bölümleri ve her önlemin hesabını içermelidir.
A Class Enerji'nin sunduğu hizmet isteğe bağlı, ölçüme dayalı tasarruf etüdüdür: kalibrasyonlu saha ölçümü, sistem bazlı analiz ve önlem bazlı rapor. Bu etüt Bakanlığa sunulan zorunlu etüdün yerine geçmez; ondan önce kayıpları ölçüp önceliklendirmek ve yatırım kararını rakama bağlamak için kullanılır. Etüdü kendi sertifikalı personelinizle yürütüyorsanız yalnız ölçüm ve ham veri için ölçüm hizmetimizi, sertifika ödevi hazırlıyorsanız ödev rehberimizi kullanabilirsiniz. Etüdü yürütecek ekibin yetki ve sertifika bilgilerini teklif aşamasında yazılı olarak isteyin; bu, hangi firmayla çalışırsanız çalışın uygulanması gereken bir kontroldür.
Enerji Etüt Firması Seçerken Nelere Bakılır?
Enerji etüt firmaları arasında karar verirken fiyat tek ölçüt olmamalı; aşağıdaki yedi kontrol, raporun hem Bakanlık hem de yatırım kararı için kullanılabilir olmasını sağlar.
- 1. Zorunlu mu, isteğe bağlı mı: Bakanlığa sunulacak zorunlu etüt, yetkili bir EVD şirketi ya da işletmenizin sanayi/bina etüt-proje sertifikalı personeli tarafından yapılır; EVD şirketiyle çalışacaksanız adını ve yetki kapsamını (sanayi/bina) Bakanlığın yetkilendirme sayfasından doğrulayın. Amacınız kayıpları ölçmek ve yatırım kararı vermekse isteğe bağlı bir etüt yeterlidir; bu durumda belirleyici olan ölçüm kalitesi ve hesap şeffaflığıdır.
- 2. Etüdü yürütecek kişilerin sertifikası: Sahaya gelecek mühendislerin sanayi veya bina etüt-proje sertifikasını isteyin; şirketin yetkili olması, sahadaki ekibin sertifikalı olduğu anlamına gelmez.
- 3. Kalibrasyon sertifikalı cihaz parkı: Güç analizörü, baca gazı analizörü, termal kamera ve debimetre için güncel kalibrasyon sertifikalarını talep edin; kalibrasyonsuz ölçüm raporun hesap tabanını geçersiz kılar.
- 4. Ölçüm süresi ve kapsamı: Teklifte hangi sistemlerin kaç gün ölçüleceği yazmalı. Kompresör ve chiller gibi yükü değişen sistemlerde tek anlık okuma değil, en az bir üretim döngüsünü kapsayan kayıt gerekir.
- 5. Önlem bazlı hesap: Her önlem için yıllık tasarruf (kWh, TEP, USD), CO₂ azaltımı, yatırım bedeli ve geri ödeme süresi ayrı satırda verilmeli; toplam yüzdeyle yetinen rapor yatırım kararına dayanak olmaz.
- 6. Bakanlık formatı ve VAP uyumu: Rapor bölümleri Bakanlığın sanayi etüt rapor formatına uymalı; VAP başvurusunda kullanılacaksa önlemlerin anlık tasarruf gücü (sanayide asgari 150 kW) ve azami 7 yıl geri ödeme şartı hesapta görünmeli.
- 7. Uygulama sonrası doğrulama: Firmanın önlemler uygulandıktan sonra ölçümle doğrulama (M&V) yapıp yapmadığını sorun; tasarruf ancak ölçüldüğünde kanıtlanır.
- Referans ve örnek rapor: Sektörünüzden anonimleştirilmiş bir örnek rapor isteyin; ölçüm fotoğrafları, grafikler ve hesap tabloları içeren rapor ile tek sayfalık özet arasındaki fark teklif aşamasında görülür.
Bu kontrol listesini enerji etüdü rehberimizdeki dikkat edilecekler bölümüyle birlikte kullanabilir, teklifleri hizmet paketlerimizdeki kapsam tanımıyla karşılaştırabilirsiniz.
Bakanlık Etüt Rapor Formatı Neleri İçerir?
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının sanayi enerji etüdü rapor formatı, raporun hangi bölümleri hangi sırayla içereceğini belirler. Raporlarımız bu bölüm yapısında hazırlanır.
Raporda CO₂ hesabı elektrik için 0,461 kg/kWh, doğalgaz için 0,202 kg/kWh katsayısıyla yapılır; 1 TEP 11.630 kWh alınır. EVÖ tablosundaki her satır, VAP başvurusunda proje bedelinin (KDV hariç) en fazla %30'u oranındaki desteğe esas alınabilecek biçimde tasarruf, yatırım ve geri ödeme süresini birlikte verir.
Enerji Etüdü Fiyatları 2026: Neye Göre Değişir?
Etüt bedeli tek bir liste fiyatı değildir; tesisin büyüklüğü, ölçülecek sistem sayısı ve ölçüm süresi bedeli belirler.
Bedeli belirleyen kalemler
- Tesis büyüklüğü: yıllık TEP tüketimi (sanayi) veya m² (bina) arttıkça ölçüm noktası ve analiz süresi artar.
- Sistem sayısı: 3–5 sistemlik küçük tesis ile 10 ve üzeri sistemli büyük tesis arasında saha süresi 3 günden 10 güne çıkar.
- Ölçüm süresi: anlık okuma yerine bir üretim döngüsünü kapsayan kayıtlı ölçüm (logger) daha uzun saha ve daha güvenilir hesap demektir.
- Rapor kapsamı: yalnız yükümlülük raporu mu, yoksa VAP başvurusu ve yatırım kararı için önlem bazlı fizibilite mi istendiği.
- Uygulama sonrası doğrulama: M&V ölçümünün kapsama dahil olup olmadığı.
Resmî referans: EVÇED yaklaşık maliyet cetveli
Bakanlığın Enerji Verimliliği ve Çevre Dairesi, etüt bedelini brüt asgari ücret çarpanı olarak veren bir yaklaşık maliyet cetveli yayımlar; cetvel tavsiye niteliğindedir ve bağlayıcı değildir. İmalat tesislerinde çarpan 500 TEP altında 6,4; 1.000–5.000 TEP aralığında 14,7; 30.000 TEP üzerinde 32,8'dir.
Örnek: yıllık 2.000 TEP tüketen bir imalat tesisi için cetvel değeri 14,7 × 33.030 ₺ (2026 brüt asgari ücret) = 485.541 ₺'dir. Aynı tesis 12.000.000 kWh elektrik ve 1.150.000 Sm³ doğalgaz tüketiyorsa, etütle bulunan %10'luk tasarruf yılda 1.200.000 kWh × 0,07 $ + 115.000 Sm³ × 0,35 $ = 124.250 $ eder; etüt bedeli (47,7 ₺/$ kuruyla yaklaşık 10.180 $) ilk yıl tasarrufunun yaklaşık %8'ine karşılık gelir.
Tesis ölçeğine göre fiyat aralıkları, cetvelin diğer sektör çarpanları ve teklif karşılaştırma ipuçları için enerji etüdü maliyeti rehberimize bakın; kademeli paket seçenekleri hizmet paketleri sayfasındadır.
Enerji Etüdünde Neden A Class Enerji?
Sektör deneyimimiz ve mühendislik yaklaşımımızla fark yaratıyoruz
Kalibrasyonlu Ölçüm
Tüm saha ölçümlerimizi kalibrasyonlu ve uluslararası standartlara uygun cihazlarla gerçekleştiriyoruz. Baca gazı analizörü, termal kamera, ultrasonik debimetre ve güç analizörü dahil profesyonel ekipman parkımızla doğru ve güvenilir veriler topluyoruz. Etüdünüzü kendi personelinizle yürütüyorsanız, yalnızca kalibrasyonlu saha ölçümü ve ham veri raporu için Enerji Etüdü Ölçüm Hizmeti’mizden yararlanabilirsiniz. Sertifika sınavı öncesinde ödevini hazırlayan kursiyerler de aynı cihaz parkından yararlanır; ödevin başvuru, süre ve teslim kurallarını kursiyerler için hazırladığımız ödev rehberinde bulabilirsiniz.
Uygulanabilir Raporlar
Raporlarımız sadece teorik bulgular değil, doğrudan uygulamaya geçirilebilecek somut aksiyonlar içerir. Her tasarruf fırsatı için yatırım maliyeti, beklenen tasarruf ve geri ödeme süresi gibi karar vericilerin ihtiyaç duyduğu bilgileri sunuyoruz.
Sektörel Deneyim
Otomotiv, kimya, gıda, tekstil, metal ve cam gibi farklı sektörlerde edindiğimiz deneyimle her tesisin kendine özgü dinamiklerini anlıyor, sektöre özel çözümler üretiyoruz. Kocaeli (Başiskele) merkezli olarak başta Kocaeli, İstanbul, Bursa ve Sakarya sanayisi olmak üzere Türkiye genelinde hizmet veriyoruz; tamamlanan çalışmalar için referans projelerimize, ekip ve yetkinlikler için hakkımızda sayfamıza bakabilirsiniz.
İlgili Blog Yazıları
Enerji Etüdü Nedir? Kapsamlı Rehber
Enerji etüdü süreci, yasal zorunluluklar ve faydaları hakkında detaylı bilgi.
Yazıyı Oku → BlogEnerji Etüdü Maliyeti Ne Kadar?
Etüt bütçesini belirleyen kalemler, tesis büyüklüğüne göre fiyat aralıkları ve geri ödeme süresi.
Yazıyı Oku → BlogEnerji Denetimi ve Etüt Farkı
Denetim ile etüdün kapsam, yöntem ve çıktı bakımından nerede ayrıştığı.
Yazıyı Oku → BlogEVÇED ve EVÖ Kavramları
Etüt raporunda geçen verimlilik önlemi kavramlarının ne anlama geldiği.
Yazıyı Oku →Enerji Etüdü Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Enerji etüdü sürecine dair merak edilenler
Fiyatlandırmayı mı merak ediyorsunuz?
Ücretsiz tarife analizinden aylık yerinde ölçüm + danışmanlığa kademeli, şeffaf paketler.
💼 Hizmet Paketleri & FiyatlarıEnerji etüdü için saha planı oluşturalım
Tesisinizin sistem bazlı enerji haritasını çıkaralım ve nerelerde hızlı kazanım olduğunu netleştirelim.